Badania UX pomagają poznać użytkowników. Ujawniają bariery przy interakcji z produktem. Zespół projektowy sięga po wywiady pogłębione i ankiety. Jednak eksperymenty inspirowane psychologią pozwalają badać zachowania. Ponadto obserwacje etnograficzne pokazują szerszy kontekst użycia produktu. Specjaliści łączą metody jakościowe z ilościowymi. Dzięki temu widzą, co użytkownicy mówią, i obserwują ich zachowania. Iteracje w modelu RITE pozwalają szybko weryfikować hipotezy. Poprawki można wprowadzać już po kilku sesjach testowych. Takie podejście chroni przed kosztownymi błędami. Kieruje projekt na dobry tor.
Badania UX wykorzystują metody jakościowe i ilościowe, by poznać potrzeby, zachowania i emocje użytkowników podczas korzystania z produktów cyfrowych. To proces oparty na danych. W 2018 roku 34% polskich specjalistów UX prowadziło takie badania. Badacze rekrutują osoby pasujące do profilu docelowego użytkownika. Wykluczają profesjonalistów z designu i marketingu oraz tych, którzy w ciągu ostatnich sześciu miesięcy już w nich uczestniczyli.
Najważniejsze informacje
- 55% badanych w Polsce deklarowało prowadzenie badań użyteczności w 2021 roku.
- Research Skills Framework obejmuje 16 tematów w procesie badawczym oraz 47 konkretnych umiejętności.
- W badaniach UX zaadaptowano etnografię, ankiety, eksperymenty i quasi-eksperymenty z psychologii i socjologii.
- W badaniach RITE wykonuje się zazwyczaj 3 iteracje po 3-4 wywiady UX, eliminując kolejne problemy.
- Standardowe badanie UX zajmuje od 2 do 6 tygodni, zależnie od liczby respondentów i iteracji.
Czym jest UX research
Badania UX to element User Experience Design, który systematycznie dokumentuje wrażenia i zachowania osób korzystających z produktów cyfrowych, jednocześnie dostarczając zespołom projektowym konkretne informacje.
Badania przynoszą co najmniej sześć kluczowych korzyści. Zespoły poznają potrzeby grupy docelowej, wykrywają trudności w interfejsie i obserwują towarzyszące interakcjom emocje.
Proces badawczy obejmuje obserwację interakcji użytkowników z aplikacją lub stroną internetową, analizę zachowań w różnych kontekstach oraz identyfikację problemów. Problemy to nieintuicyjna nawigacja czy mylące kroki w procesie zakupowym. Obserwujemy każdy ruch i włączamy dane z testów do kolejnych etapów projektowania, co usprawnia wybór rozwiązań.
W praktyce prototypy i wersje finalne dokładnie odzwierciedlają obserwowane zachowania i preferencje użytkowników. Dzięki temu zespół usuwa nieintuicyjne kluczowe fragmenty interfejsu.
Wnioski z testów pomagają zoptymalizować architekturę informacji. Pozwalają wyodrębnić mocne strony produktu i wskazać funkcje prezentowane w interfejsie warte utrzymania lub dalszego rozwoju. Emocje klientów wydobywamy z obserwacji. Testy weryfikują założenia projektowe i porównują alternatywne scenariusze użycia. Zidentyfikowane problemy trafiają na listę priorytetowych usprawnień. Wyniki stanowią solidną podstawę do decyzji projektowych opartych na konkretnych realnych potrzebach odbiorców.
Metody jakościowe vs ilościowe
Metody jakościowe i ilościowe różnią się typem danych oraz skalą grupy badanej. Według jednej ze stron branżowych wyróżniono siedem kryteriów grupowania badań UX. Spośród nich najważniejsze dzielą się na podejścia jakościowe i ilościowe. Określają sposób realizacji badania. Oba się uzupełniają. W praktyce oba podejścia dostarczają z jednej strony wnikliwych obserwacji, które wyjaśniają motywacje i kontekst działań użytkowników. Z drugiej dostarczają mierzalnych wskaźników, dzięki którym projektanci mogą porównywać efekty zmian.
Podejście jakościowe skupia się na dogłębnym poznaniu zachowań i postaw użytkowników. Metody takie jak indywidualne wywiady pogłębione (IDI) albo obserwacja terenowa pozwalają uchwycić motywacje i kontekst korzystania z produktu. Uczestników jest niewielu. Z tego powodu analitycy poświęcają więcej czasu na interpretację wypowiedzi i zachowań. Dzięki temu zespół dowiaduje się, dlaczego użytkownicy wykonują określone czynności, a nie tylko jak często to robią.
Metody ilościowe opierają się na analizie danych liczbowych z ankiet czy narzędzi śledzenia ruchu, jak Google Analytics. Dzięki temu możliwa jest ocena zachowań tysięcy użytkowników i identyfikacja statystycznie istotnych wzorców. Dane są obiektywne. Tego rodzaju badania pomagają określić wskaźniki takie jak konwersja czy współczynnik odrzuceń. Wybór metody zależy od pytań badawczych: ilościowe ujawniają rozmiar zjawiska, a jakościowe wyjaśniają jego przyczyny.
Wywiady, testy użyteczności, ankiety, eye tracking
Badania UX łączą wywiady, testy użyteczności, ankiety oraz eye tracking. RITE powtarza cztery analogiczne wywiady w kolejnych iteracjach. Pozwala to szybko wyeliminować problemy w interfejsie. Zestawienie jakościowych wywiadów z danymi ilościowymi pozwala zespołowi projektowemu zrozumieć, co naprawdę motywuje użytkowników i gdzie interfejs sprawia trudności.
Podczas indywidualnych wywiadów badacz zadaje konkretne pytania o nawyki i oczekiwania użytkowników. Zadaniowe testy użyteczności sprawdzają szybkość i precyzję wykonania kluczowych czynności. Dają wgląd w problemy nawigacji. Test pięciu sekund mierzy, które elementy interfejsu przyciągają uwagę, a technika czarnoksiężnika z krainy Oz pozwala zasymulować realne ścieżki nawigacji.
Metoda RITE opiera się na iteracjach: zwykle trzy rundy po trzy-cztery wywiady. Dzięki temu zespół stopniowo eliminuje kolejne bariery w użyteczności. Sesje indywidualne często trwają kilkadziesiąt minut. Pozwala to głębiej zbadać motywacje oraz potrzeby, których nie wyłapią krótkie badania ilościowe, i identyfikować kluczowe trudności w interfejsie aplikacji mobilnej.
Ankiety pozwalają zebrać reprezentatywne dane o preferencjach i poziomie satysfakcji. Standaryzowane kwestionariusze online umożliwiają porównanie wyników między segmentami użytkowników. To miarodajne wskaźniki. Eye tracking rejestruje ścieżki spojrzeń oraz czas fiksacji na poszczególnych elementach interfejsu. Mapy cieplne uwidaczniają ślepe strefy w projekcie, co pozwala projektantom skoncentrować wysiłki na optymalizacji tych fragmentów. W raportach dane z ankiet i eye trackingu łączy się. To pozwala skorelować deklaratywne opinie użytkowników z rzeczywistym zachowaniem podczas interakcji z interfejsem i wskazać priorytety dalszych zmian.
Jak zaplanować badanie UX
Proces badania UX rozpoczyna się od ustalenia celów i pytań badawczych. Te pytania kierują wyborem metod i technik zbierania danych oraz pomagają definiować kryteria sukcesu projektu. Standardowe badanie UX może zająć od 2 do 6 tygodni, łącznie z rekrutacją uczestników i iteracjami testów. Proces uwzględnia rekrutację uczestników. Taki harmonogram umożliwia zaplanowanie rund testowych i pozostawia czas na dogłębną analizę zebranych informacji.
Kolejny etap to wybór technik badawczych i przygotowanie scenariusza. Zwykle łączy się wywiady pogłębione, testy użyteczności i ankiety, a o metodach decyduje specyfika projektu. Uczestników rekrutuje się według profilu użytkownika badanej aplikacji lub usługi. Eliminowane są profesjonaliści z designu i marketingu oraz ci, którzy brali udział w podobnych badaniach w ostatnich sześciu miesiącach albo pracują przy projektach badawczych. Panel online z ponad 300 000 respondentów oraz popularne komunikatory wideo, przyspieszają dostęp do reprezentatywnej próby. Panel zapewnia liczne odpowiedzi.
Pilotaż przeprowadza się na wąskiej grupie uczestników, by zweryfikować scenariusz i wyeliminować niejasności w instrukcjach. Pilotaż eliminuje niejasności. Po pozytywnym wyniku pilotażu ustala się szczegółowy harmonogram sesji. Uwzględnia czas na przygotowanie materiałów, logistykę, nagrania wideo oraz wsparcie techniczne podczas spotkań. W ten sposób każdy etap badania przebiega sprawnie, a zebrane dane dokładnie odzwierciedlają potrzeby użytkowników.
Jak uczymy tego w programie
Studia podyplomowe łączą teorię z warsztatami. Na Wydziale Zarządzania Politechniki Wrocławskiej zajęcia trwają dwa semestry, obejmują dwieście sześć godzin i dają siedemdziesiąt sześć punktów ECTS.
Program przygotowuje specjalistów ds. badania doświadczeń użytkownika. Studenci uczestniczą w wykładach, warsztatach projektowych oraz module metodyki Badania zachowań konsumenckich.
Program składa się z dwudziestu pięciu przedmiotów oraz projektu zespołowego. Uczestnicy opanują narzędzia i techniki badań UX stosowane w projektowaniu interfejsów.
Zajęcia odbywają się online. Studenci zaliczają moduł podczas stacjonarnego egzaminu. Grupy liczą maksymalnie trzydzieści osób, co pozwala tutorom skupić się na indywidualnych potrzebach uczestników.
Rekrutacja odbywa się przez system IRK uczelni. Więcej informacji, w tym terminy i lista dokumentów wymaganych do aplikacji, można znaleźć na stronie głównej oraz w formularzu rekrutacji IRK.
Podsumowanie
Badania UX pozwalają poznać zachowania i oczekiwania odbiorców. Łączą metody jakościowe i ilościowe. Ustalenie celów badawczych, dobór technik i przygotowanie scenariusza są kluczowe, by gromadzone dane odzwierciedlały realne potrzeby. Wywiady, testy użyteczności czy eye tracking pomagają wskazać miejsca problemowe. Iteracje z prototypami pozwalają szybko wyeliminować nieintuicyjne fragmenty interfejsu przed wdrożeniem finalnej wersji. Włączając różne grupy respondentów, zespół projektowy uzyskuje pełniejszy obraz doświadczeń użytkowników. Na początku należy określić cele badawcze, wybrać dwie metody i zaplanować testy prototypów, by zebrać wartościowe dane.
Najczęściej zadawane pytania
Na czym polegają badania UX?
Badania UX to proces gromadzenia danych jakościowych i ilościowych o potrzebach, zachowaniach i emocjach użytkowników w trakcie korzystania z produktów cyfrowych. W zakres tych badań wchodzą między innymi testy użyteczności, ankiety oraz badania ewaluacyjne.
Jakie metody wykorzystuje się w badaniach UX?
Do podstawowych metod UX zaliczamy zarówno podejścia jakościowe - takie jak wywiady IDI, badania kontekstowe, testy użyteczności czy etnografia. Zaliczamy też metody ilościowe: ankiety, testy zadaniowe oraz analizę statystyk. Obie grupy metod łączy się, by uzyskać pełny obraz potrzeb i zachowań użytkowników.
W jakim momencie procesu projektowania warto przeprowadzać badania UX?
Badania UX realizuje się zarówno we wczesnych etapach projektu - na makietach i prototypach - jak i tuż przed jego finalnym wdrożeniem. Dzięki badaniom jakościowym, terenowym i testom użyteczności można wyłapać nieintuicyjne elementy oraz zweryfikować rzeczywiste potrzeby użytkowników.
Ile kosztuje badanie UX dla średniej aplikacji webowej?
Koszt badania UX dla średniej wielkości aplikacji webowej zależy od kilku czynników. Pierwszy czynnik to liczba iteracji RITE (zazwyczaj 3 rundy po 3-4 wywiady). Kolejny to zastosowane techniki badawcze, w tym badania ilościowe i produktowe. Ostatni czynnik to czas realizacji, zwykle od 2 do 6 tygodni.
Jak przebiega rekrutacja uczestników do testów użyteczności?
Do testów użyteczności rekrutuje się uczestników z grupy docelowej. Korzysta się m.in. z paneli online (300 000 respondentów). Przy tym wyklucza się osoby z doświadczeniem w designie czy marketingu. W badaniach eksploracyjnych i eksperckich warto dodatkowo zastosować prekwalifikację.
Autor
Arkadiusz Morawski
Marketer, pasjonat nowych technologii, wykładowca
Marketingowiec z prawie 15-letnim doświadczeniem w pracy na stanowiskach C-level, specjalizujący się w skalowaniu wyników w performance marketingu, e-commerce i afiliacji na rynkach międzynarodowych. W swojej pracy intensywnie wykorzystuje najnowsze technologie i narzędzia AI do automatyzacji oraz optymalizacji działań marketingowych. Jest wykładowcą akademickim na kilku uczelniach, gdzie prowadzi zajęcia z digital marketingu, e-commerce, analityki i AI w marketingu.
Poznaj całą kadrę